Partikül filtresi dört yolla temizlenir: yolda ya da serviste yapılan rejenerasyon, filtre sökülüp yıkanarak, sökülüp fırınlanarak ya da sökülmeden araç üzerinde solüsyonla. Rejenerasyon yalnızca isi yakar, külü bırakır. Diğer üç yöntem külü de temizlemeyi hedefler. Hangisinin uygun olduğu filtrenin durumuna bağlıdır; çatlamış ya da içi erimiş filtreyi hiçbir yöntem kurtarmaz.
Önce Filtrede Ne Biriktiğini Bilmek Lazım
Filtrede iki şey birikir:
- İs (kurum): Yanmamış yakıttan gelen karbon. Yüksek sıcaklıkta yanar.
- Kül: Büyük ölçüde motor yağındaki katkı maddelerinden gelir. Yanmaz. Rejenerasyon kaç kez yapılırsa yapılsın filtrede kalır.
Yöntemleri ayıran asıl şey külle ne yaptıklarıdır. Filtrenin yapısını en baştan merak ediyorsanız DPF nedir, nasıl çalışır yazımıza bakabilirsiniz.
1. Rejenerasyon: Yolda ya da Serviste
Yolda: Lamba yeni yandıysa çevre yolunda 15–20 dakika sabit hızla gitmek aracın kendi rejenerasyonunu tamamlamasını sağlar. Masrafı yoktur. Nasıl yapılacağını kendi kendine DPF rejenerasyonu yazımızda anlattık.
Serviste: Araç yol yapamıyorsa arıza tespit cihazıyla rejenerasyon başlatılır; araç dururken egzoz ısıtılır ve is yakılır.
İkisinde de kül filtrede kalır. Kül birikmiş bir filtrede servis rejenerasyonu lambayı bir süre söndürür ama lamba kısa zamanda geri gelir. "Rejenerasyon yaptırdım, iki hafta sonra yine yandı" şikâyetinin sebebi çoğu zaman budur.
2. Sökerek Yıkama
Filtre araçtan sökülür ve makinede, gazın normal akışının tersi yönünde su ya da temizlik sıvısıyla basınçlı şekilde yıkanır. Is ve kül kanallardan dışarı atılır. Sonra filtre iyice kurutulur, gerekirse hava akışı ölçülür ve araca takılır.
- Artısı: Filtre elde olduğu için içine bakılabilir, akış testi yapılabilir.
- Eksisi: Sökme ve takma işçiliği gerekir. Yıllarca ısınıp soğumuş egzoz bağlantıları, cıvatalar ve sensörler sökülürken zorlanabilir; contaların yenilenmesi gerekebilir. Kurutma zaman aldığı için araç genellikle serviste kalır. Filtre iyi kurutulmadan takılırsa sorun çıkarabilir.
3. Sökerek Fırınlama (Termal Temizlik)
Filtre sökülür ve özel bir fırında yavaşça ısıtılıp uzun süre yüksek sıcaklıkta tutulur. Bu sırada is yanar. Kül ise fırında da yanmaz; fırınlamanın ardından filtre ters yönden basınçlı havayla üflenerek kül dışarı atılır.
- Artısı: Çok yoğun is birikmiş filtrelerde isi tamamen yakar. Filtre elde olduğu için kontrol edilebilir.
- Eksisi: Sökme ve takma işçiliği burada da var, üstüne fırın süresi eklenir; araç bir gün ya da daha uzun serviste kalabilir. Isıtma ve soğutma kontrolsüz yapılırsa seramik çatlayabilir. Her serviste fırın bulunmaz, filtre başka bir yere gönderilebilir.
Fırınlamayı "külü yakan yöntem" olarak anlatan yazılar görüyoruz. Bu doğru değil; kül yanmaz, ancak mekanik olarak dışarı atılabilir.
4. Sökmeden Solüsyonla Temizlik
Filtre araçtan sökülmez. Motor çalışma sıcaklığına getirilir, filtrenin önündeki sensör yuvasından temizlik solüsyonu verilir, ardından motor belli bir devirde çalıştırılarak çözülen is ve kül egzozdan atılır. Son olarak arıza tespit cihazıyla filtrenin değerleri sıfırlanır.
- Artısı: Sökme-takma işçiliği ve o işçiliğin riskleri yoktur. Egzoz bağlantılarına dokunulmaz. Araç uzun süre serviste kalmaz.
- Dikkat edilecek: Burada kullanılan solüsyonun ne olduğu çok önemli. Filtrenin seramiğine ve kaplamasına zarar vermeyen, bu iş için geliştirilmiş bir ürün kullanılmalı. Market raflarındaki sprey ve katkıların farkını DPF temizleme katkısı işe yarar mı yazımızda anlattık.
Hangi Yöntem Ne Zaman Uygun?
Karar filtreye bakmadan verilmez. Bizim izlediğimiz sıra şu:
- Ölçüm: Arıza tespit cihazıyla fark basıncı, doluluk değeri ve arıza kodları okunur. Fark basınç sensörü ve hortumları kontrol edilir; arızalı bir sensör sağlam filtreyi dolu gösterebilir.
- Sebep: Filtreyi dolduran şey bulunur. Kaçıran enjektör, takılı kalan EGR ya da yağ basan turbo giderilmezse hangi yöntemle temizlenirse temizlensin filtre kısa sürede yine dolar.
- Filtrenin sağlamlığı: Egzozda kurum, aşırı yüksek ya da aşırı düşük fark basıncı filtrenin çatlamış ya da erimiş olabileceğini gösterir. Bu durumda temizlik değil değişim gerekir. Belirtileri hangi durumlarda DPF temizliği yapılamaz yazımızda topladık.
- Yöntem: Lamba yeni yandıysa önce yolda rejenerasyon. Filtre sağlam ama doluysa temizlik.
Temizlikten sonra motor beynindeki değerlerin sıfırlanması atlanmamalı. Neden önemli olduğunu DPF temizliği sonrası adaptasyon yazımızda anlattık.
Temizlikten Sonra Nelere Dikkat Etmeli?
Hangi yöntemle temizlenirse temizlensin, filtrenin uzun süre temiz kalması aracın nasıl kullanıldığına bağlı:
- İlk yolu uzun tutun. Temizlikten sonra aracı bir süre çevre yolunda ya da şehirlerarası yolda kullanmak motor beyninin yeni değerlere oturmasına yardım eder.
- Haftada bir yol yapın. Şehir içinde kullanılan araçta haftada bir 20–30 dakikalık kesintisiz yol, rejenerasyonun düzenli tamamlanmasını sağlar.
- Yağı doğru seçin. Kılavuzda yazan şartnameye uygun, DPF'li araçlar için üretilmiş düşük küllü yağ kül birikimini yavaşlatır. Seçimi dizel motor yağı seçimi yazımızda anlattık.
- Sebebi takip edin. Filtre kısa sürede yine doluyorsa enjektör, EGR ya da turbo tarafına tekrar bakılmalı.
- Rejenerasyonu kesmeyin. Yüksek rölanti, çalışan fan ve kapanan Start-Stop gördüğünüzde birkaç dakika daha sürün.
DPF'nizi Sökmeden Temizliyoruz
Fix DPF yöntemi sökmeden temizliktir: oksijen sensörü yuvasından önce Fix aktivatör, ardından Fix DPF solüsyonu verilir; motor çalıştırılarak çözülen is ve kül egzozdan atılır. Türkiye genelindeki yetkili uygulama merkezlerimizden size en yakın olanını uygulama merkezleri sayfasında bulabilirsiniz. Servisiniz varsa ve bu yöntemi müşterilerinize sunmak istiyorsanız DPF temizleme makinemizi inceleyebilirsiniz.